Bài tập tường thuật dạng câu hỏi yêu cầu chuyển câu hỏi trực tiếp sang câu hỏi tường thuật. Người học cần phân biệt Yes/No questions và Wh-questions, sử dụng if/whether hoặc giữ từ để hỏi, đồng thời chú ý trật tự câu, lùi thì, đại từ và trạng từ thời gian, địa điểm tùy theo ngữ cảnh.
Cấu trúc câu tường thuật dạng câu hỏi
Động từ phổ biến nhất để tường thuật câu hỏi là ask. Ngoài ra, có thể sử dụng các cách diễn đạt như want to know hoặc wonder, tùy ngữ cảnh.
Với câu hỏi Yes/No, cấu trúc cơ bản là: S + asked + (O) + if/whether + S + V
Ví dụ:
“Are you tired?” Anna asked me.
→ Anna asked me if I was tired.
Có thể dùng “whether”:
→ Anna asked me whether I was tired.
Với Wh-question, cấu trúc thường dùng là:
S + asked + (O) + Wh-word + S + V
Ví dụ:
“Where do you live?” John asked me.
→ John asked me where I lived.
Điểm quan trọng khi làm Bài tập tường thuật dạng câu hỏi là mệnh đề sau if, whether hoặc Wh-word không còn giữ trật tự đảo của câu hỏi trực tiếp.
Vì vậy:
“Where does she live?”
→ She asked me where she lived.
Không viết:
→ She asked me where did she live.
Trong câu tường thuật, “where she lived” là một mệnh đề nghi vấn gián tiếp nên chủ ngữ đứng trước động từ.
Bài tập tường thuật dạng câu hỏi Yes/No
Yes/No question là câu hỏi mà câu trả lời trực tiếp thường có thể là “yes” hoặc “no”. Những câu hỏi như “Are you ready?”, “Do you like English?” hay “Can you swim?” đều thuộc nhóm này.
Khi chuyển sang câu tường thuật, dùng if hoặc whether.
Ví dụ:
“Do you like English?” she asked me.
→ She asked me if I liked English.
“Is Tom at home?” Mary asked me.
→ Mary asked me whether Tom was at home.
“Can you swim?” Peter asked John.
→ Peter asked John if he could swim.
Có thể thấy, trợ động từ “do” trong câu hỏi trực tiếp không được giữ lại trong câu tường thuật. “Do you like” chuyển thành “I liked” vì mệnh đề gián tiếp sử dụng trật tự chủ ngữ + động từ.
Tương tự, “Are you ready?” không chuyển thành “if was I ready” mà phải là “if I was ready”.
Khi làm Bài tập tường thuật dạng câu hỏi yes/no, hãy thực hiện theo thứ tự: xác định câu hỏi Yes/No, chọn “if” hoặc “whether”, đưa câu về trật tự chủ ngữ + động từ, sau đó kiểm tra việc lùi thì và thay đổi đại từ nếu cần.
If và whether có giống nhau hoàn toàn không?
Trong nhiều câu hỏi Yes/No, if và whether đều có thể được sử dụng.
Ví dụ:
“He asked me if I was ready.”
“He asked me whether I was ready.”
Cả hai câu đều đúng.
Tuy nhiên, “whether” có phạm vi sử dụng rộng hơn trong một số cấu trúc. Chẳng hạn:
“I don’t know whether to go.”
Cấu trúc whether + to-infinitive được sử dụng, trong khi không dùng “if” theo cách tương tự.
“Whether” cũng thường được dùng trong cấu trúc whether or not:
“She asked whether or not I was coming.”
Do đó, không nên ghi nhớ rằng “if” và “whether” luôn có thể thay thế nhau trong mọi cấu trúc.
Bài tập tường thuật dạng câu hỏi Wh-question
Wh-question là câu hỏi bắt đầu bằng một từ để hỏi, chẳng hạn what, where, when, why, who, whose, which hoặc how.
Khi chuyển Wh-question sang câu tường thuật, từ để hỏi được giữ lại. Sau đó, phần còn lại chuyển thành trật tự chủ ngữ + động từ.
Ví dụ:
“Where are you going?” she asked me.
→ She asked me where I was going.
“When will they arrive?” he asked.
→ He asked when they would arrive.
“Why did Sarah leave early?” Tom asked me.
→ Tom asked me why Sarah had left early.
“What are you doing?” the teacher asked the students.
→ The teacher asked the students what they were doing.
Đây là nội dung đặc biệt quan trọng trong Bài tập tường thuật dạng câu hỏi wh – question. Người học thường mắc lỗi vì giữ nguyên cấu trúc đảo của câu hỏi trực tiếp.
Ví dụ:
“Why did he leave?”
Không viết:
→ She asked me why did he leave.
Mà viết:
→ She asked me why he had left.
Nếu áp dụng backshift vì động từ tường thuật ở quá khứ, “did leave” được thể hiện bằng Past Perfect “had left”.
Trường hợp who và what là chủ ngữ
Không phải Wh-question nào cũng có cấu trúc đảo trợ động từ trong câu trực tiếp. Khi who hoặc what đóng vai trò chủ ngữ, câu hỏi có cấu trúc khác.
Ví dụ:
“Who called you?”
Trong câu này, “who” là chủ ngữ của động từ “called”. Khi tường thuật và áp dụng backshift:
→ She asked me who had called me.
Tương tự:
“What happened?”
→ He asked me what had happened.
Đây là điểm thường bị bỏ qua khi làm Bài tập tường thuật dạng câu hỏi. Vì vậy, không nên chỉ học một công thức rồi áp dụng máy móc cho mọi Wh-question. Cần xác định từ để hỏi đang đóng vai trò gì trong câu.
Lùi thì trong câu hỏi tường thuật
Khi động từ tường thuật ở quá khứ, tiếng Anh thường sử dụng backshift, tức là lùi thì của động từ trong lời nói trực tiếp.
Ví dụ, Present Simple thường chuyển thành Past Simple:
“Do you like this book?” she asked me.
→ She asked me if I liked that book.
Present Continuous thường chuyển thành Past Continuous:
“Are you studying English?” he asked me.
→ He asked me if I was studying English.
Present Perfect thường chuyển thành Past Perfect:
“Have you finished your homework?” the teacher asked me.
→ The teacher asked me if I had finished my homework.
Past Simple thường có thể chuyển thành Past Perfect:
“Did you see John?” she asked me.
→ She asked me if I had seen John.
“Will” thường chuyển thành “would”:
“Will you come tomorrow?” he asked me.
→ He asked me if I would come the next day.
“Can” thường chuyển thành “could”:
“Can you help me?” she asked him.
→ She asked him if he could help her.
Tuy nhiên, backshift không phải lúc nào cũng bắt buộc. Nếu nội dung được tường thuật vẫn đúng ở thời điểm nói hoặc người nói muốn thể hiện sự việc vẫn còn đúng, thì có thể giữ thì tùy ngữ cảnh.
Ví dụ, nếu một người hỏi:
“Where does John live?”
Sau đó bạn kể lại khi thông tin này vẫn còn đúng, có thể nói:
“She asked where John lives.”
Trong một ngữ cảnh khác, nếu chỉ tường thuật lại câu hỏi theo cách thông thường và áp dụng backshift, có thể dùng:
“She asked where John lived.”
Vì vậy, khi làm bài tập, cần xem xét ngữ cảnh thay vì cho rằng cứ có “asked” là bắt buộc phải lùi thì trong mọi trường hợp.
Thay đổi đại từ trong câu tường thuật
Đại từ không được thay đổi theo một danh sách cố định mà phải căn cứ vào người nói và người nghe.
Ví dụ:
“Can you help me?” John asked Mary.
→ John asked Mary if she could help him.
Trong câu trực tiếp, “you” chỉ Mary và “me” chỉ John. Vì vậy khi tường thuật, “you” trở thành “she”, còn “me” trở thành “him”.
Một ví dụ khác:
“Do you like my car?” John asked me.
→ John asked me if I liked his car.
“My” trở thành “his” vì chiếc xe thuộc về John.
Đây là lý do người học không nên học thuộc một danh sách đổi đại từ riêng lẻ mà cần xác định rõ người nói, người nghe và người được nhắc đến trong từng câu.
Thay đổi từ chỉ thời gian và địa điểm
Một số từ chỉ thời gian hoặc địa điểm có thể thay đổi khi chuyển sang câu tường thuật, nhưng sự thay đổi này phụ thuộc vào ngữ cảnh.
Ví dụ, “today” có thể trở thành “that day”, “tomorrow” có thể trở thành “the next day” hoặc “the following day”, “yesterday” có thể trở thành “the previous day”, còn “here” có thể trở thành “there”.
Ví dụ: “Will you come here tomorrow?” she asked me.
→ She asked me if I would go there the next day.
Tuy nhiên, không phải lúc nào cũng phải thay đổi những từ này. Nếu thời gian hoặc địa điểm trong câu tường thuật vẫn giống với thời điểm và vị trí hiện tại, cách diễn đạt có thể khác. Vì vậy, hãy dựa vào ý nghĩa thực tế thay vì thay từ một cách máy móc.
Bài tập tường thuật dạng câu hỏi có đáp án
Hãy chuyển các câu hỏi trực tiếp sau thành câu hỏi tường thuật.
Câu 1: “Do you speak English?” Linda asked me.
Đáp án: Linda asked me if I spoke English.
Câu 2: “Are they at home?” Peter asked me.
Đáp án: Peter asked me whether they were at home.
Câu 3: “Have you seen this movie?” Anna asked John.
Đáp án: Anna asked John if he had seen that movie.
Câu 4: “Where did you buy this bag?” Mary asked me.
Đáp án: Mary asked me where I had bought that bag.
Câu 5: “Why are you crying?” Tom asked Sarah.
Đáp án: Tom asked Sarah why she was crying.
Câu 6: “When will you finish the project?” the manager asked me.
Đáp án: The manager asked me when I would finish the project.
Câu 7: “Can you help me with this exercise?” Nam asked Lan.
Đáp án: Nam asked Lan if she could help him with that exercise.
Câu 8: “Who told you the news?” she asked me.
Đáp án: She asked me who had told me the news.
Các đáp án trên áp dụng cách tường thuật thông thường với backshift khi động từ tường thuật ở quá khứ. Trong thực tế, một số câu có thể có cách diễn đạt khác nếu ngữ cảnh cho phép giữ thì hoặc thay đổi từ chỉ thời gian, địa điểm theo tình huống.
Những lỗi cần tránh khi làm bài
Giữ nguyên cấu trúc đảo của câu hỏi trực tiếp: “He asked me where did I live” là sai. Câu đúng là: “He asked me where I lived”.
Dùng “if/whether” với Wh-question: Với “Where do you live?”, chỉ giữ từ để hỏi “where”: “She asked me where I lived”.
Quên thay đổi đại từ: “Can you help me?” John asked Mary → “John asked Mary if she could help him”, khi John là người nói và Mary là người được hỏi.
Áp dụng lùi thì máy móc: Backshift thường được dùng khi động từ tường thuật ở quá khứ, nhưng có thể giữ thì nếu thông tin vẫn đúng hoặc ngữ cảnh phù hợp.
Bài tập tường thuật dạng câu hỏi gồm hai dạng chính: Yes/No questions dùng if/whether và Wh-questions giữ nguyên từ để hỏi. Khi chuyển câu, cần chú ý trật tự chủ ngữ + động từ, backshift, đại từ và trạng từ thời gian, địa điểm. Luyện tập thường xuyên giúp bạn nắm chắc cấu trúc và tránh lỗi sai.
Câu hỏi thường gặp
1. Bài tập tường thuật dạng câu hỏi Yes/No dùng “if” hay “whether”?
Cả “if” và “whether” đều có thể dùng trong nhiều câu hỏi Yes/No. Tuy nhiên, “whether” có phạm vi sử dụng rộng hơn và phù hợp với một số cấu trúc như “whether or not” hoặc “whether + to-infinitive”. Cần căn cứ vào cấu trúc cụ thể.
2. Bài tập tường thuật dạng câu hỏi Wh-question có dùng “if” không?
Thông thường không. Với Wh-question, từ để hỏi như “what”, “where”, “when”, “why” hoặc “how” được giữ lại. Sau đó sử dụng trật tự chủ ngữ + động từ, không đảo trợ động từ như câu hỏi trực tiếp.
3. Tại sao “Where did he go?” thành “where he went”?
Vì câu hỏi tường thuật sử dụng trật tự của mệnh đề khẳng định. “Did he go” là cấu trúc đảo của câu hỏi trực tiếp, còn trong indirect question phải là “he went”. Nếu áp dụng backshift, Past Simple có thể chuyển thành Past Perfect tùy ngữ cảnh.
4. Có bắt buộc lùi thì khi làm câu tường thuật không?
Không phải lúc nào cũng bắt buộc. Khi động từ tường thuật ở quá khứ, backshift là cách dùng thông thường. Tuy nhiên, nếu thông tin vẫn đúng ở hiện tại hoặc người nói muốn giữ nguyên tính hiện tại của sự việc, thì có thể giữ thì phù hợp với ngữ cảnh.
5. “Who” trong câu hỏi tường thuật có gì đặc biệt?
Cần xác định “who” là chủ ngữ hay tân ngữ. Nếu “who” là chủ ngữ, câu hỏi không có kiểu đảo trợ động từ thông thường. Ví dụ: “Who called you?” có thể được tường thuật là “She asked who had called me” khi áp dụng backshift.
6. “Asked” có cần có tân ngữ phía sau không?
Không bắt buộc trong mọi trường hợp. Có thể nói “She asked me where I lived” hoặc “She asked where I lived”. Nếu muốn nêu rõ người được hỏi, dùng tân ngữ sau “asked”; nếu không, có thể bỏ tân ngữ khi ngữ cảnh đã rõ.
Từ khóa:
Bài tập tường thuật dạng câu hỏi yes no
Bài tập tường thuật dạng câu hỏi wh question
