Câu tường thuật dạng câu hỏi là phần ngữ pháp rất hay gặp trong bài kiểm tra, bài viết lại câu và cả giao tiếp hằng ngày. Dù nhìn có vẻ quen thuộc, nhiều bạn vẫn sai ở những chỗ rất cơ bản như giữ nguyên trật tự câu hỏi, dùng sai từ nối hoặc quên lùi thì.
Điểm quan trọng nhất là khi chuyển từ câu hỏi trực tiếp sang câu tường thuật, ta không còn giữ dạng câu hỏi nữa mà phải đổi sang trật tự câu trần thuật. Nói cách khác, bạn đang thuật lại điều ai đó hỏi, chứ không hỏi lại lần nữa.
Câu tường thuật dạng câu hỏi là gì?
Đây là dạng câu tường thuật thuật lại một câu hỏi của người khác bằng lời gián tiếp. Dạng này thường đi với các động từ như ask, wonder, want to know, inquire/enquire; sau đó mệnh đề phía sau luôn trở về trật tự chủ ngữ + động từ.
Bạn có thể ghi nhớ nhanh bằng bảng sau:
Dạng câu hỏi gốc | Từ nối thường dùng | Mẫu cơ bản |
| Yes/No question | if / whether | S + asked + (O) + if/whether + S + V |
| WH-question | what, where, when, why, how… | S + asked + (O) + WH-word + S + V |
Bảng này giúp bạn nhìn nhanh nguyên tắc cốt lõi: câu hỏi Yes/No thêm if/whether, còn câu hỏi có từ để hỏi thì giữ nguyên từ hỏi và chuyển cả mệnh đề về dạng khẳng định.
Công thức câu tường thuật dạng câu hỏi
Cấu trúc dạng câu tường thuật này nhìn chung đều xoay quanh một mẫu: động từ tường thuật + từ nối + mệnh đề ở trật tự câu trần thuật. Bạn không dùng lại kiểu đảo trợ động từ như trong câu hỏi trực tiếp.
Câu tường thuật dạng câu hỏi Yes/No
Với câu hỏi trả lời bằng yes hoặc no, bạn dùng if hoặc whether. Trong bài cơ bản, hai từ này thường đều dùng được; tuy nhiên whether có sắc thái trang trọng hơn và thường gặp khi người nói nêu lựa chọn rõ ràng.
Công thức: S + asked/wondered/wanted to know + (O) + if/whether + S + V
Ví dụ:
- “Do you like coffee?” → She asked me if I liked coffee.
- “Have you finished the project?” → He wondered whether I had finished the project.
Câu tường thuật dạng câu hỏi WH-question
Với câu tường thuật dạng này, bạn giữ nguyên từ để hỏi như what, where, when, why, how, who… rồi đổi phần sau về trật tự câu trần thuật.
Công thức: S + asked/wondered/wanted to know + (O) + WH-word + S + V
Ví dụ:
- “Where are you going?” → He asked me where I was going.
- “When will the train arrive?” → She asked when the train would arrive.
Một lưu ý dễ nhầm là với câu hỏi có who/what làm chủ ngữ, bạn không thêm chủ ngữ mới hoặc đảo từ.
Ví dụ: “Who broke the window?” → The teacher asked who had broken the window.
Trường hợp dễ nhầm: câu hỏi lịch sự
Không phải câu hỏi nào có dạng hỏi cũng chuyển bằng if/whether. Nếu câu hỏi thực chất là lời nhờ, lời đề nghị hoặc yêu cầu lịch sự, ta thường đổi sang mẫu ask + O + to V.
Ví dụ: “Could you open the door, please?” → He asked me to open the door.
Những thay đổi bắt buộc khi chuyển câu
Khi động từ tường thuật ở quá khứ, câu phía sau thường phải lùi thì:
| Câu trực tiếp | Câu tường thuật |
| present simple | past simple |
| present continuous | past continuous |
| present perfect | past perfect |
| past simple | past perfect |
| will | would |
| can | could |
| may | might |
| must | had to |
Bạn cũng cần đổi đại từ và trạng từ chỉ thời gian, nơi chốn cho phù hợp: I → he/she, here → there, today → that day, tomorrow → the next day. Tuy nhiên, nếu nội dung vẫn còn đúng ở hiện tại hoặc là sự thật hiển nhiên, nhiều trường hợp có thể không cần lùi thì.
Ví dụ:
- “Is the Earth round?” → The teacher asked if the Earth is round.
- “I will call you tomorrow.” → She said she would call me the next day.
Nhiều bạn gặp khó khi viết lại câu tường thuật dạng này vì cứ giữ nguyên trật tự câu hỏi ban đầu. Hãy nhớ: sau if, whether hoặc từ để hỏi, phần mệnh đề luôn đi theo kiểu S + V, không phải kiểu hỏi.
Những lỗi phổ biến thường gặp:
- Giữ nguyên đảo ngữ của câu hỏi: Đây là lỗi phổ biến nhất. Khi chuyển sang câu tường thuật, bạn phải đổi về trật tự câu trần thuật.
Ví dụ: Sai: He asked where was she going. → Đúng: He asked where she was going. - Vẫn dùng dấu hỏi ở cuối câu: Câu tường thuật không còn là câu hỏi trực tiếp nên không dùng dấu hỏi.
Ví dụ: Sai: She asked what I wanted? → Đúng: She asked what I wanted. - Dùng that cho câu hỏi Yes/No: Với câu hỏi Yes/No, bạn cần dùng if hoặc whether, không dùng that.
Ví dụ: Sai: He asked that I was tired. → Đúng: He asked if I was tired. - Không đổi đại từ hoặc trạng từ thời gian: Câu có thể đúng về cấu trúc nhưng vẫn sai ngữ cảnh nếu không đổi đại từ hoặc mốc thời gian phù hợp.
Ví dụ: Sai: She asked if I would come tomorrow. → Đúng: She asked if I would come the next day. - Biến lời nhờ lịch sự thành câu hỏi thường: Một số câu hỏi thực chất là lời nhờ hoặc yêu cầu, nên thường đổi sang cấu trúc ask + O + to V.
Ví dụ: Sai: He asked if I could help him. → Đúng: He asked me to help him.
Nhìn chung, các lỗi sai quan trọng của dạng này chủ yếu nằm ở 3 điểm: sai từ nối, sai trật tự từ và sai đổi thì hoặc đại từ.
Xem thêm:
Bài tập luyện tập ngắn
Sau khi nắm lý thuyết, bạn nên luyện ngay bằng bài tập ngắn để nhớ công thức chắc hơn. Dạng bài dưới đây gồm cả câu hỏi Yes/No và WH-question.
Chuyển các câu sau sang câu tường thuật:
- “Are you ready for the test?” the teacher asked me.
- “Did Lan call you last night?” Minh asked Hoa.
- “Where do you live?” the policeman asked the boy.
- “Why are you late?” my mother asked me.
- “When will they announce the result?” we wondered.
Đáp án
- The teacher asked me if I was ready for the test.
- Minh asked Hoa if Lan had called her the night before.
- The policeman asked the boy where he lived.
- My mother asked me why I was late.
- We wondered when they would announce the result.
Nắm chắc câu tường thuật dạng câu hỏi không khó, nhưng bạn cần học theo đúng logic thay vì nhớ rời từng câu. Khi hiểu bản chất của từ nối, trật tự từ và lùi thì, bạn sẽ viết câu gọn hơn, đúng hơn và tự tin hơn khi làm bài.
Các câu hâu hỏi thường gặp
If và whether khác nhau thế nào?
Trong đa số bài ngữ pháp cơ bản, bạn có thể dùng cả hai cho câu hỏi Yes/No. Tuy nhiên, whether thường trang trọng hơn và hay xuất hiện khi có lựa chọn rõ ràng trong câu.
Có phải câu nào cũng phải lùi thì không?
Không. Nếu động từ tường thuật ở hiện tại, hoặc nội dung vẫn đúng ở thời điểm nói lại, bạn có thể giữ nguyên thì.
Muốn làm tốt dạng này thì nên nhớ gì trước?
Hãy nhớ đúng ba bước: xác định loại câu hỏi, chọn đúng từ nối, rồi đưa mệnh đề sau về trật tự chủ ngữ + động từ. Chỉ cần chắc ba điểm này, bạn sẽ làm tốt cả phần lý thuyết lẫn bài tập.
Từ khoá:
- Câu tường thuật dạng câu hỏi bài tập
- Câu tường thuật dạng câu hỏi Wh question
- Câu tường thuật dạng câu hỏi Yes/No
